20 / Novembro / 2008
Botando unha ollada á programación cultural de Vigo dos últimos dous anos sorprende a numerosa e variada oferta que en música, teatro, cine e actos literarios de diversa índole, enchen e alegran os meses do ano desta urbe relativamente pequena, orograficamente difícil e na que, segundo o tópico, os seus introvertidos habitantes viven afanados no traballo. Unhas circunstancias, precisamente, que parecen contradicir o pulo cultural que demostra a cidade.
Sobre isto debatiuse o pasado mércores día 12 na cuarta mesa redonda do ciclo Vigo: nos e a cidade, que se vén celebrando dende finais de setembro no Centro Social Caixanova e que ese día reuniu, baixo o lema de A cidade dos Festivais, a Roberto Relova, director do Festival Are More, a Lola Correa, responsable do Festival Alternativo das Artes Escénicas, ALT e mais a María Pereira, directora de Actividades Culturais de Caixanova; actuando como moderador estivo Manuel F. Vieites, coordinador do ciclo. Houbo que desculpar a ausencia de Xesús López Carreira, Concelleiro de Cultura, por compromisos de última hora. Mágoa, porque non escoitou as flores que Roberto Relova e Lola Correa lle dedicaron a el e aos seus predecesores no departamento, loubanzas que chegaron ata Carlos Príncipe e Lois Castrillo, o cal nos vén dicir que os froitos actuais neste eido non se deben á improvisación.
Lola Correa abriu as intervencións salientando que era a primeira vez que eran convocados a falar do FestivALT nun foro cívico, como parte da cultura. Recordou como naceu o ALT e como foi incorporando espazos da cidade, a falta dun teatro municipal: primeiro no MARCO, logo en Caixanova, despois na Lonxa do Concello, na Casa das Artes… pero tamén na rúa, como foi a proposta 12 x 12, e explicou os proxectos de futuro, sempre enfocados no Auditorio do Concello pero sen esquecer os moitos espazos pequenos “para acoller a moita xente”. Roberto Relova fixo fincapé na proposta de Are More como unha oferta pública de música feita dende o Concello de Vigo. Pasou revista ás primeiras edicións do festival e reflexionou sobre todo o que temos: Caixanova, a Sociedade Filharmónica, as Xuventudes Musicais, a Federación de Bandas, etc., e o que nos falta: espazos educativos para públicos que aínda non existen. María Pereira salientou o obxectivo de Caixanova de facer estable, na medida das súas posibilidades, esta liña artística que serpentea pola cidade. Caixanova non produce nin organiza – dixo- senón que patrocina, pero lle gusta ser escoitada. Expresouno claramente: “é un disnosaurio que precisa ser querido”. O compromiso da Obra Social vén de lonxe e máis ca no contedor hoxe fíxase nos contidos, nás excusas para saír á rúa.
14 / Novembro / 2008
O pasado día 11 de novembro estivo connosco o catedrático de Dirección de Escena da Real Escuela Superior de Arte Dramático de Madrid, e director das publicacións da Asociación de Directores de Escena de España, Juan Antonio Hormigón. Presentado por Manuel F. Vieites, coordinador do Ciclo Vigo: nós e a cidade, Hormigón comezou xustificando a escolla do título da súa intervención -Un teatro para unha cidade- mediante unha frase principal: “O teatro é, ante todo, un acontecemento urbán; xorde na urbe, entendida como agrupación de persoas que determinan espazos de convivencia, mercado, transmisión de debates, etc., con sentido aunador”.
Acto seguido fixo un repaso das distintas épocas históricas e do seu reflexo no teatro, referíndose tanto ao edificio como á súa función . Este ten os seus inicios en Grecia, onde se fai imprescindible, cun sentimento cívico-relixioso e propagandístico. No caso das cidades romanas, era impensable a non existencia dun teatro, como tamén o eran o foro ou as termas. Co afundimento das cidades na Idade Media, o teatro permanece nas prazas e igrexas, con obras relixiosas comunitarias. No renacemento convive o “teatro da praza” co “teatro do príncipe” -representacións dos clásicos en espazos pechados, como castelos-, cos teatros cívicos, que comezan a construción de edificios teatrais nas zonas exteriores das cidades, e co “teatro de carreta” en pobos e aldeas. Os séculos XVIII e XIX ven o regreso do teatro ao centro das cidades. Desta época son exemplos claros a ópera de París ou o Teatro Principal. No século XX non se producen cambios excesivos.
Hormigón pasou a enumerar acto seguido o que supón un teatro, tanto o edificio como a función específica que realiza. O teatro cumpre a función de conservación do patrimonio arquitectónico da cidade. Como elemento central, adoita ser o emblema ou símbolo urbán, e tamén lugar de encontro da comunidade. Ademais, é un lugar para a construción de historias e un espazo reservado aos intérpretes e traballadores profesionais do teatro. Xa que logo, non falamos dun teatro nunha cidade, senón dun teatro para unha cidade. O teatro é un xerminador de democracia e debería ser un servizo público e un ben cultural.
Por último, e tras poñer modelos e historias dalgúns teatros europeos, falou dos pasos que habería que seguir co fin de construír un teatro para unha cidade, entre os que destacou a convicción política sobre a importancia no desenvolvemento cidadán e servizo público do teatro, unha mellor adecuación dos investimentos públicos para obter dotacións axeitadas, a adopción de boas prácticas no teatro co fin de evitar fraudes, a conveniencia de mellores pregos de condicións nos contratos, a institucionalización do proxecto para evitar vaivéns políticos ou mesmo unha resposta axeitada dos profesionais do teatro.
